Wprowadzenie: Stowarzyszenie Kulturalno – Oświatowe wsi Ropica Polska funkcjonuje od 2001 r . Swoje działania kieruje do młodzieży, dbając o jej wszechstronny rozwój oraz pomoc w starcie w dorosłe życie. Dlatego tez ściśle współpracujemy z Zespołem Szkół w Ropicy Polskiej oraz Ośrodkiem Kultury, czyli z instytucjami, które odgrywają w środowisku wiejskim kluczowa rolę. Zdajemy sobie sprawę, iż przyświeca nam ten sam cel – DOBRO DZIECKA. Wspólnie stworzyliśmy świetlicę środowiskową, w której młodzież po skończonych zajęciach szkolnych może bezpiecznie spędzać czas rozwijając swoje zainteresowania, pogłębiając wiedzę, prowadząc rozmowy na nurtujące ją tematy. Biblioteka Środowiskowa to następna inicjatywa z jaką wyszliśmy wspólnie do środowiska. I ona również okazała się dobrym pomysłem. Obecnie korzystają z niej wszyscy mieszkańcy wioski, począwszy od tych najmłodszych po babcie, które wypożyczają książki na długie wieczory. Ponadto w czytelni można sobie poczytać prasę, skorzystać z Internetu. Ochrona środowiska to problem którym na początku zajęła się szkoła. Dwukrotnie wzięła udział w konkursie „Szkoły dla Ekorozwoju”. W I edycji realizowany był projekt „Szkolne ostoje przyrody – miejscem pracy i wypoczynku uczniów". Działania skupione były na zagospodarowaniu przyszkolnego terenu. Ogłoszony został konkurs na projekt alpinarium. Następnie przy pomocy rodziców i uczniów został wyplantowany teren i przywieziony materiał skalny. W porze zimowej zostały wykonane ławki do zielonej klasy, zaś wiosną uczniowie obsadzili skalniak roślinami. Przez cały czas trwania projektu prowadzone były zajęcia edukacyjne dotyczące poznania i warunków glebowych roślin górskich. Opracowano karty do zadań testowych. Powstała Zielona Klasa, w której w okresie wiosenno – letnim nauczyciel prowadził zajęcia. W II edycji realizowano projekt „Segregując odpady uczymy kultury, pracy i poszanowania przyrody". Tematyka ta wydała się bardzo ważna i potrzebna w naszym lokalnym środowisku. Przez cały okres przeznaczony na realizację projektu prowadzone były zajęcia edukacyjne mające na celu podniesienie świadomości ekologicznej, dotyczące segregacji i recyklingu odpadów, wpływu dzikich wysypisk na środowisko przyrodnicze. Zajęcia prowadzone były na lekcjach biologii, chemii, godzinach wychowawczych. Został ogłoszony konkurs dotyczący zbiórki makulatury, puszek aluminiowych i szkła białego. Nagrodą za największą ilość zebranych surowców wtórnych dla zwycięskiej klasy w konkursie była wycieczka do magurskiego Parku Narodowego. Oprócz tego ogłoszono konkurs plastyczny „Dlaczego segregować odpady". Zakupiono pojemniki na odpady: papier, puszki aluminiowe, szkło, rozstawiono je na podwórku szkolnym. Początkowo wzbudzały zdziwienie: kolorowe, estetyczne, jednak przez pewien okres świeciły pustkami. Dopiero po pewnym czasie zaczęły się zapełniać – czyli edukacja nie poszła na marne. Ten fakt cieszy i potwierdza, że te działania są przydatne. Dzięki obu projektom znacznie podniosła się świadomość ekologiczna zarówno uczniów jak i mieszkańców wsi. My również chcieliśmy włączyć się w tę problematykę. Pierwszym krokiem kierując się uwagami mieszkańców – było utworzenie „Bajecznego Kącika” - czyli inaczej placu zabaw. Pozyskaliśmy fundusze z Fundacji Wspomagania Wsi oraz zarobiliśmy podczas Festynu Letniego. Rozpoczęliśmy prace do której zaangażowaliśmy mieszkańców wioski. Dzięki wspólnym staraniom w miesiąc czasu przed budynkiem szkoły wyrósł piękny plac zabaw – radość najmłodszych. Obecnie teren przyszkolny staje się coraz bardziej kolorowy, estetyczny. Dzięki pomocy Urzędu Gminy zakupiony został stół do tenisa i zamontowany na podwórku szkolnym. Popołudniami jest tu gwarno. Rodziny przychodzą z małymi dziećmi i każdy jest zadowolony. Mamy mają okazję porozmawiać, zaś maluchy bezpiecznie się bawią pod ich czujnym okiem. Nasze obawy, że zostanie to zdewastowane nie sprawdziły się. Przyczyną było chyba to, iż zarówno plac zabaw, zielona klasa to efekt wspólnej pracy. W naszych zamierzeniach poszliśmy krok dalej. Podczas jednych ze spotkań stwierdziliśmy, że nasze przedsięwzięcia są okazjonalne, od tzw. projektu do projektu. Uznaliśmy, że musi powstać grupa osób, która by była inicjatorem, a jednocześnie koordynowałaby przedsięwzięcia w środowisku lokalnym związane z ochroną środowiska, segregacja odpadów, itp. Mało tego, w swoich zamierzeniach poszliśmy dalej, naszym marzeniem było utworzenie lokalnego centrum, które by objęło swym zasięgiem kilka wiosek naszej gminy. I tu, jakby czytając w naszych myślach, został ogłoszony konkurs na projekty „Szkoły dla Ekorozwoju – Lokalne Centra Aktywności Ekologicznej”. Z zapałem zabraliśmy się do opracowywania wniosku. Naszą pracę rozpoczęliśmy od poszukania partnerów. Tu z pomocą przyszła nam nasza szkoła, włączając się do współpracy i pociągając za sobą: ZS w Szymbarku i Bystrej oraz Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Szymbarku. W ten sposób zawiązała się grupa partnerów. Następny krok – to opracowanie wspólnego harmonogramu działań. Zgodnie stwierdziliśmy, iż celem naszego projektu będzie zachęcenie młodzieży i dorosłych do aktywnego udziału w akcjach na rzecz środowiska, tworzenie przyjaznej atmosfery w gminie do podejmowania inicjatyw na rzecz dbania o otoczenie, poprzez nabycie umiejętności segregowania i zagospodarowywania odpadów, tworzenie terenów zielonych o dużej różnorodności biologicznej. W ten sposób powstał projekt „Środowisko lokalne – szansą zrównoważonego rozwoju. Powstanie Ośrodka Edukacji Ekologicznej”.

Realizacja: Pierwsze spotkanie partnerskich organizacji odbyło się w Ropicy Polskiej, na którym ustalono szczegółowy harmonogram prac oraz obowiązków dla członków przystępujących do realizacji projektu. Przygotowane zostało pomieszczenie na siedzibę ośrodka edukacyjnego, które znajduje się w Zespole Szkół w Ropicy Polskiej, sala nr 13 wraz z zapleczem. W tym celu wykonana została gazetka informacyjna o realizacji projektu. Zgromadzone zostały materiały edukacyjne dla uczniów i mieszkańców wiosek. Ponadto wykonano mapę regionu w którym realizowany był projekt. Plansza zawiera fotografie krajobrazu, zabytków kultury, obiektów przyrodniczych ,które wykonane zostały przez uczniów , nauczycieli i rodziców. Przystępując do realizacji zadań związanych z powstawaniem i pielęgnacją ogrodów przydomowych odbyło się kolejne spotkanie zespołu edukacyjnego. Nauczyciele z poszczególnych szkół opracowali konspekty do zajęć dydaktycznych. W siedzibie centrum zgromadzono literaturę i czasopisma dotyczące zakładania i pielęgnacji ogrodów. Ustalono terminarz warsztatów dotyczących sposobu zagospodarowania terenów przydomowych, warunków glebowych dla poszczególnych gatunków roślin, doboru składu gatunkowego, aranżacji, architektury ogrodów. Warsztaty przeprowadziła pani. M. Michalik- pracownik ODR Gorlice oraz p. Teresa Szarowicz w dniach: 14-16 04 2005. Warsztaty odbyły się w Ropicy Polskiej oraz w Szymbarku. Wzbudziły one duże zainteresowanie, kobiety chętnie projektowały swoje ogrody przydomowe, obsadzały skalniaki, dobierały krzewy i drzewa, tworzyły kompozycje. Oczywiście były to zajęcia teoretyczne. Jednak dzięki tym wiadomościom będą mogły teraz praktycznie zagospodarować teren.

"Mieszkam od niedawna w nowym domu - powiedziała Marta - mieszkanka Ropicy Polskiej uczestnicząca w zajęciach - i zastanawiałam się właśnie jak zagospodarować mój niewielki ogródek, kiedy dowiedziałam się o warsztatach. Z prawdziwą przyjemnością wzięłam w nich udział. Dowiedziałam się , jak stworzyć kompozycje, jak sadzić drzewa i krzewy, w jakich odległościach, które rośliny lubią jakie gleby. Ten czas nie był stracony. Teraz biorę się za sadzenie".

W dniu 22 kwietnia ogłoszono we wszystkich miejscowościach konkurs pt. „Najładniejsze ogrody przydomowe”. Ogłoszenia umieszczone zostały w formie ulotek na tablicach ogłoszeń. Zespół edukacyjny opracował regulamin konkursu w którym uwzględniono między innymi: bioróżnorodność gatunkową, naturalny wygląd roślin, pomysłowość, estetykę. Dla mieszkańców zorganizowano dnia 30 kwietnia wyjazd studyjny do Bielska-Białej ( wizyta w szkółkach i ogrodach),w którym wzięło udział 50 osób. Blok tematyczny dotyczący segregacji i zbiórki surowców wtórnych realizowano w następujący sposób. Na kolejnym spotkaniu zespołu edukacyjnego w dniu 10 marca opracowano terminarz selektywnych zbiórek surowców wtórnych. W szkołach prowadzona jest przez cały rok zbiórka puszek aluminiowych i makulatury. Ponadto dzięki współpracy z Urzędem Gminy Gorlice w marcu i kwietniu w każdej miejscowości odbyły się zbiórki szkła, makulatury, puszek aluminiowych. Opracowano referat na temat: „Szukaj zysku z odzysku”, który wygłoszony został dla mieszkańców na zebraniach szkolnych. Na początku lutego ogłoszony został konkurs dla uczniów na następujące tematy: „odpady problem czy bogactwo?”, „ Moje odczucia na temat stanu środowiska przyrodniczego w miejscowości w której mieszkam”, „Jak zareklamujesz swoją miejscowość turystom?”. Na konkurs wpłynęło 65 prac. Komisja powołana przez zespół edukacyjny dokonała oceny prac, a najciekawsze z nich zostały nagrodzone. W czasie trwania realizacji projektu przypadał „Dzień Ziemi” z tej okazji przeprowadzony został konkurs dla uczniów klas I-III szkół podstawowych oraz dla klas IV-VI uczniów z OSW w Szymbarku.

Trzeci moduł realizowanego projektu dotyczył roli roślin w pomieszczeniach zamkniętych. Wybrano ten temat po to aby uświadomić społeczeństwu, że rośliny uprawiane w domach i klasach lekcyjnych pochłaniają znaczne ilości substancji toksycznych wydzielanych przez organizmy żywe i budynki w których spędzamy coraz więcej czasu. Nauczyciele przygotowali konspekty zajęć dydaktycznych. Na podstawie literatury dokonano oznaczania roślin doniczkowych, uczniowie zapoznali się z wymaganiami życiowymi poszczególnych gatunków, jak również nauczyli się klasyfikowania i grupowania roślin przynależących do poszczególnych grup ekologicznych. Na zajęciach praktycznych posadzono nowe gatunki rośli, a następnie ukwiecono klasy i korytarze w szkołach realizujących projekt. Podsumowaniem projektu była wspólna zabawa integracyjna zorganizowana przy Szkolnym Ośrodku Wychowawczym w Szymbarku, który prowadzi edukację z dziećmi upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim. Na „Ekologicznej Majówce” dokonano oceny i ewaluacji projektu. Dzięki projektowi poznaliśmy się wzajemnie, nauczyliśmy się pracować w zespole, wspólnie opracowywać materiały dydaktyczne. Utworzone Lokalne Centrum Edukacji Ekologicznej jest i będzie miejscem wspólnych spotkań zarówno nauczycieli, młodzieży jak i społeczności lokalnej. Mamy nadzieję, iż podjęte inicjatywy pobudzą lokalną społeczność. Już snujemy plany na dalsze działania.

"Projekt był ciekawy, wymagał wielkiej pracy i zaangażowania, ale opłaciło się, widziałam jak dzieci chętnie brały udział w zajęciach, konkursach, poprzez zabawę można się wiele nauczyć" – te słowa wypowiedziała Beata Tomalska – nauczycielka koordynująca pracę w Zespole Szkół w Szymbarku. Myślimy już o podjęciu działań dotyczących zdrowej żywności. To temat, który powinien zainteresować mieszkańców naszych miejscowości. Często nie wiemy, jak powinniśmy się prawidłowo odżywiać, a przy okazji może wspólnie coś pogotujemy, to będzie również okazja do wspólnego spotkania i wymiany doświadczeń.

Partnerzy projektu: ZS w Szymbarku i Bystrej oraz Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Szymbarku, Urząd Gminy Gorlice, ODR Gorlice.

Kontakt: Szkoła Stowarzyszenie Kulturalno – Oświatowe wsi Ropica Polska 70, 38-300 Gorlice, tel./fax.: 18/ 362 67 03, e-mail: skorp70@op.pl

Osoby odpowiedzialne: Beata Kraus