Cele:

• edukacja ekologiczna społeczności lokalnej
• zachowanie wartości kulturowych
• rozwój ekoturystyki
• promocja produktów lokalnych

REALIZACJA I OSIĄGNIĘTE WYNIKI:

Gospodarka odpadami - Odpady w domu i w szkole­

W szkole sprawnie funkcjonuje system selektywnej zbiórki odpadów zainicjowano dzięki wsparciu finansowemu firmy komputerowej Hewlett Packard Polska i Powiatowego Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Suchej Beskidzkiej. Zbierane odpady to: szkło, papier, plastik, metal , puszki aluminiowe, baterie, folia, butelki PET. Dopilnowaniem i obsługą selektywnej zbiórki zajmują się sami uczniowie. Segregowane są odpady, które powstają podczas zajęć oraz opakowania po produktach zakupionych w sklepiku uczniowskim, trafiają one bezpośrednio do odpowiednich pojemników. Posegregowane odpady dostarczają nam również mieszkańcy Przysłopia. Każde gospodarstwo domowe w naszej miejscowości otrzymało poradnik selektywnej zbiórki odpadów. Gospodarstwa domowe, które segregują odpady dla szkoły otrzymują od nas bezpłatnie worki. Zebrane odpady są magazynowane i 3 razy w roku wywożone do Punktu Skupu Surowców Wtórnych w Suchej Beskidzkiej. Transport jest bezpłatny a za odpady otrzymujemy pieniądze, które są przeznaczane na nagrody dla najbardziej zaangażowanych uczniów w zbiórce odpadów. Nasza szkoła uczestniczy w konkursie zbierania puszek aluminiowych pod patronatem Fundacji RECAL oraz w konkursie zbierania zużytych baterii pod patronatem Fundacji REBA. W zbiórce baterii pomagają nam Urząd Gminy w Zawoi i Dyrekcja Babiogórskiego Parku Narodowego, gdzie znajdują się tam nasze pojemniki na zużyte baterie. Wprowadzony system segregacji odpadów często prezentujemy grupom dzieci i młodzieży zwiedzającym naszą szkołę. Z inicjatywy Grupy Partnerskiej „Łączy nas Babia Góra” na terenie Powiatu Suskiego został realizowany projekt ekologiczny­ „Odpady w domu i w szkole­”.

Pomimo wprowadzenia w Powiecie Suskim segregacji odpadów mało poświęcono na działania edukacyjne społeczności lokalnej w tym zakresie. Chcąc pomóc władzą samorządowym podjęto działania w celu edukacji nauczycieli, uczniów i ich rodzin o segregacji odpadów. Powstał Partnerski Zespół Edukacyjny ds. Ekologicznej Aktywności Szkół przy GP „Łączy nas Babia Góra. Zespół przygotował i przeprowadził szkolenie z gospodarki odpadami dla nauczycieli szkół podstawowych Powiatu Suskiego. W szkołach objętych programem odbyły się zajęcia edukacyjne i konkursy dotyczące odpadów oraz został wprowadzony system selektywnej zbiórki odpadów. Są to: Szkoła Podstawowa Nr 5 w Zawoi Gołynia i Szkoła Podstawowa Nr 1 w Zawoi Centrum. W szkole utworzono izbę edukacyjną do prowadzenia warsztatów, konferencji i szkoleń. Zespół Edukacyjny opracował plan dalszych działań wprowadzenia selektywnej zbiórki odpadów w innych szkołach Powiatu Suskiego przy pomocy finansowej Powiatowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Gminnych Funduszy Ochrony Środowiska. Projekt „Odpady w domu i w szkole­” realizowany jest przez Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju „Przysłop” w ramach programu „Szkoły dla Ekorozwoju – Lokalne Centra Aktywności Ekologicznej (Zrównoważonego Rozwoju)" przy pomocy finansowej Fundacji Partnerstwo dla Środowiska ze środków NFOŚiGW oraz Powiatowego Funduszu Ochrony Środowiska w Suchej Beskidzkiej

Szkoła rozwija się w kierunku Lokalnego Centrum Aktywności Ekologicznej na rzecz Zrównoważonego Rozwoju przysiółka Przysłop dzięki podejmowanym inicjatywom. Podejmowane działania realizowane są pod hasłem "w zgodzie z dekalogiem i naturą" i obejmują edukację ekologiczną, selektywną zbiórkę odpadów, oszczędzanie energii cieplnej poprzez termomodernizację budynku, oszczędzanie energii elektrycznej poprzez zastosowanie świetlówek energooszczędnych, poszanowanie zasobów wodnych – przyszkolna oczyszczalnia ścieków, zwiększanie bioróżnorodności otoczenia, prowadzenie zajęć edukacyjnych dla grup przyjezdnych na szkolnej ścieżce dydaktycznej i w budynku szkoły, promocja i sprzedaż produktów lokalnych (sklepik z produktami lokalnymi i wydawnictwami turystycznymi, informację turystyczna.

Szkolna ścieżka dydaktyczna – to kolejny z projektów realizowanych przez szkołę, który przyczynia się do rozwoju szkoły w kierunku Lokalnego Centrum Aktywności Ekologicznej. Ukazuje najciekawsze elementy przyrodnicze, ekologiczne i kulturowe Przysłopia. Ścieżka składa się z 14 punktów przedstawiających działalność społeczności lokalnej na rzecz środowiska naturalnego i kulturowego, osiągnięcia szkoły, stare chaty, studnie i piwniczki przydrożne, lokalnych twórców i rzemieślników, różnorodność przydrożnych kapliczek, klasztor oo. Karmelitów Bosych (a w nim kolektory słoneczne, pompy ciepła i kocioł na biomasę), elektrownia wiatrowa, miejscową bioróżnorodność (siedliska zwierząt, formy skalne, potok górski, bory jodłowe i lasy bukowe, stanowiska roślin chronionych), krajobraz górski z widokami na Pasmo Babiej Góry, Policy i Jałowca. Ścieżka dydaktyczna powstała przy pomocy finansowej Fundacji Partnerstwo da Środowiska.

Ochrona zasobów wodnych - Przeprowadzono akcję edukacyjną z zakresu oszczędzania wody dla społeczności lokalnej. Wydano poradnik mądrego korzystania z wody pt. „Ochrona i oszczędzanie zasobów wody – Przysłop”, czyli broszurę edukacyjną dla gospodarstw domowych naszej miejscowości. Zbudowano przyszkolna oczyszczalnię ścieków. Przeprowadzono badania wody w miejscowych potoczkach i źródełkach.. Działania te zostały sfinansowane ze środków Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce Gminy Zawoja i Fundacji Partnerstwo da Środowiska.

Cenna energia - Przy pomocy funduszy GEF UNDP i Fundacji Partnerstwo da Środowiska w szkole przeprowadzono działania edukacyjne i inwestycyjne z zakresu oszczędności energii elektrycznej i cieplnej. Wykonano termomodernizacji szkoły: ocieplono budynek farbą ceramiczną o właściwościach termoizolacyjnych (nowoczesna technologia z NASA) , wstawiono nowe okna, zamontowano 10 kolektorów słonecznych, zainstalowano nowoczesne oświetlenie z świetlówkami energooszczędnymi. Przez działania edukacyjne zwróciliśmy uwagę społeczności lokalnej na problemy związane z umiejętnym gospodarowaniem energią cieplną i elektryczną w szkole i w domu. Została opracowana broszurka edukacyjna pt.: „Jak oszczędzać energię w domu i szkole”, którą rozpowszechniono wśród mieszkańców Realizowany projekt zajął swoje miejsce w programie zajęć dydaktycznych szkoły poprzez przeprowadzone zajęcia edukacyjne i konkursy dla uczniów szkoły. Odbyło się spotkanie szkoleniowe dla społeczności lokalnej (głównie rodzice) z umiejętnego gospodarowania energią cieplną i elektryczną. Zwrócono uwagę na możliwości oszczędności energii bez angażowania dużych nakładów finansowych. Zostały przeprowadzone konkursy wiedzy z zakresu oszczędności energii elektrycznej i cieplnej. Kontynuujemy nasze działania związane z oszczędnością energii cieplnej. Czynione są starania o środki na wymianę instalacji grzewczej na nową. Planujemy aby budynek posiadał pompy ciepła z systemem akumulacji ciepła i kolektory słoneczne.

Bioróżnorodność - Projekt „Woda, zielony kącik i stawek” pomógł mam wykonać zadania, które pokrywały się z potrzebami szkoły. Wykonaliśmy ujęcie wody dla szkoły dzięki czemu uruchomiono nowy węzeł sanitarny i przyszkolną oczyszczalnię ścieków. Przeprowadzono konkurs na plan "zielnego kącika" w formie plakatu. Dzięki konkursowi zebrano zaproponowane pomysły i opinie oraz ostateczne opracowano plan zagospodarowania terenu przy szkole. Zagospodarowano teren zniszczony podczas rozbudowy szkoły. Wyrównano teren, wykonano skalniak na skarpie i posadzono na nim kosodrzewinę, wykonano ławeczki, zamontowano ogrodzenie, wymurowano murki oporowe dla ziemi przy skalniaku, posiano trawę i posadzono krzewy miejscowego pochodzenia. Sadzonki kosodrzewiny przekazał Babiogórski Park Narodowy a pozostałe gatunki krzewów pozyskano od mieszkańców. Zagospodarowany teren ma swoje miejsce w programie zajęć dydaktycznych szkoły. Pełni on dobrze są rolę edukacyjno–rekreacyjną zarówno dla szkoły jak i społeczności lokalnej. Zwiększył on również bioróżnorodność otoczenia szkoły. Mieszkańcom zwrócono uwagę na znaczenie gatunków roślin miejscowego pochodzenia sadzonych w przydomowych ogródkach. Darczyńcami tego projektu byli Fundacja Partnerstwo da Środowiska i HP Polska.

Rajdy edukacyjne - Raz w roku dla uczniów szkoły organizowany jest Rajd Edukacyjny „WIATRAK”. Celem rajdu jest pobudzenie do aktywnego poznawania walorów przyrodniczych i kulturowych Przysłopia. Organizatorami rajdu są nauczyciele naszej szkoły, Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju „Przysłop” i Babiogórski Park Narodowy. Organizowane są warsztaty i konkursy o tematyce przyrodniczo-ekologicznej. Podczas rajdu wykonywane są również prace na rzecz środowiska lokalnego typu zbieranie odpadów, konserwacja oznakowanie ścieżki dydaktycznej, roznoszenie ulotek edukacyjnych dotyczących ekologii do gospodarstw domowych.

Izba regionalna - W szkole istnieje Izba Regionalna im. Franciszka Gazdy ze zbiorem cennych eksponatów: dawnych narzędzi, sprzętów, elementów stroju, fotografii. Społeczność szkolna zgromadziła i udokumentowała materiał historyczny i etnograficzny własnej „małej ojczyzny” w postaci albumów, słowników gwary i nazw własnych, zbiorów legend, pieśni, gawęd. Znajdujący się w izbie piec chlebowy umożliwia odwiedzającym samodzielne przygotowywanie potraw regionalnych z wykorzystaniem tradycyjnych przepisów kulinarnych znanych mieszkańcom Przysłopia. Powstanie izby regionalnej wsparli Fundacja Partnerstwo da Środowiska i Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności (PAFW).

"Sklepik pod Magurką" - Dzięki pomocy finansowej Fundacji Wspomagani Wsi założono w budynku szkoły Spółdzielnię Uczniowską pod nazwą „Sklepik pod Magurką”, w której sprzedawane są wyroby lokalnych rzemieślników i twórców ludowych. Sklepik jest prowadzony przez uczniów szkoły przez cały rok kalendarzowy. Na okres wakacyjny punkt sprzedaży wyrobów lokalnych jest przenoszony do klasztoru oo. Karmelitów Bosych. Klasztor jest miejscem chętnie odwiedzanym przez turystów. Zakonnicy wspierają nasze działania i bezpłatnie udostępniają pomieszczenie na punkt sprzedaży. W sklepiku sprzedawane są również widokówki z Przysłopia i wydawnictwa związane z kulturą, turystyką i przyrodą regionu babiogórskiego. Sklepik wystawia swoją ofertę na corocznych imprezach kulturalnych i wystawach yakich jak: Krakowska Wystawa Ekologiczna z okazji obchodów „Dnia Ziemi”, lokalne festyny na Przysłopiu, Targi sztuki ludowej w Zawoi, Babiogórska Jesień w Zawoi.

Festyny "Noc Kupały i Świętojańskich Robaczków" - Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju "Przysłop", mając na uwadze konieczność wsparcia finansowego rozbudowującej się szkoły, chęć uprzyjemnienia pobytu przebywającym tu wczasowiczom oraz naturalną skłonność mieszkańców Przysłopia do muzyki, tańca i śpiewu, co roku organizuje wyśmienite zabawy na przygotowanej, zadaszonej do tego celu estradzie. Dzięki pomocy licznym sponsorom (głownie małe lokalne firmy) przygotowuje się dla uczestników liczne atrakcje: występy zespołów regionalnych i dziecięcych, konkursy, tradycyjne potrawy regionalne, galerię obrazów i rycin, stoisko z wyrobami miejscowych twórców ludowych, loterię fantową (każdy los wygrywał) i aukcję prac dziecięcych oraz przedmiotów od fundatorów.

Klub młodzieżowy "Izba pod Magurką" - W naszej szkole powstał klub młodzieżowy pod nazwą „Izba pod Magurką”. Skupia on lokalną młodzież, która chce coś zrobić dla siebie i swojej małej ojczyzny. Podjęli się działania na rzecz edukacji informatycznej społeczeństwa, promocji oraz ochrony wartości kulturowych i ekologicznych swojej miejscowości. Dzięki użyczeniu przez szkolę pracowni komputerowej i izby regionalnej stworzyli swoje własne miejsce spotkań zdobywając możliwości organizacji czasu wolnego wg swoich zainteresowań. W zamian za to postanowili zrobić coś dla mieszkańców i samej szkoły. Zmodernizowali pracownię komputerową przekształcając ją w izbę internetową dostępną dla wszystkich mieszkańców Przysłopia. Zaoferowali swoją pomoc dorosłym w nauce obsługi komputera i internetu. Wykorzystując swoją wiedze i umiejętności wykonali stronę internetową Przysłopia. Opracowali i wydali broszurę informacyjna o Przysłopiu z ofertą turystyczną dla wycieczek szkolnych. Młodzież zaopiekowała się izbą regionalną, w której wykonali pełną inwentaryzacje zebranych eksponatów. Projekt „Izba pod Magurką” dofinansowano ze środków programu „Działaj Lokalnie IV” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce.

"ZIELONY CERTYFIKAT" - Nasza szkoła jako została zaproszona do ogólnopolskiego Programu „Edukacja w Naturze” i otrzymała pierwszy i drugi „ZIELONY CERTYFIKAT” czyli znak jakości za działania na rzecz zrównoważonego rozwoju lokalnego. Nagroda ta został przyznana przez Fundację Ośrodka Edukacji Ekologicznej EKO-OKO przy współpracy Ministerstwa Środowiska i Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Publikacje

• Przewodnik "Przysłop z widokiem na Babią Górę" - Wydano przewodnik po Przysłopiu z mapką ścieżki edukacyjnej. Treść publikacja opisuje: Jak dojechać na Przysłop; Podstawowe informacje turystyczne; Spacery po Przysłopiu – „Ścieżka dydaktyczna” i „Szlakiem przydrożnych kapliczek”; Nasza wieś dawniej; Przyśpiewki z Przysłopia; Kuchnia po przysłopsku; Opowiadania, wspomnienia, legendy, ciekawostki; Propozycje naszych sąsiadów; Miejscowości związane z Przysłopiem; Spis telefonów mieszkańców Przysłopia. Wydanie przewodnika pokryto ze środków Fundacji Partnerstwo da Środowiska i Fundacji Wspomagania Wsi.
• Słownik gwary babiogórskiej "Chudok" - Zgromadzono słownictwo gwarowe i miejscowe oraz wydano mini słownik gwary babiogórskiej – „Chudok” Przygotowano opracowanie pisemne gwary górali babiogórskich pod względem fonetycznym, fleksyjnym, słowotwórczym, składniowym i leksykologicznym. Obszerna charakterystyka gwary babiogórskiej to wstęp poprzedzający słownik, który podzielono na kilka części. Znajdziemy tutaj rozdział zawierający nazwy potraw i produktów spożywczych, przedmioty codziennego użytku czy nazwy części garderoby. Wyodrębniono również słowa pochodzenia wołoskiego, czeskiego, czy też hungaryzmy, czyli słowa pochodzenia węgierskiego. Wydanie słownika pokryto ze środków Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce.

Partnerzy projektu: Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju „Przysłop”, Grupa Partnerska „Łączy nas Babia Góra”, Gmina Zawoja, Babiogórski Park Narodowy Gminne Centrum Kultury, Promocji i Turystyki w Zawoi, Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Suchej Beskidzkiej, Babiogórski Park Narodowy, Punkt Skupu Surowców Wtórnych w Suchej Beskidzkiej, Fundacja Recal, Fundacji REBA, Szkoła Podstawowa Nr 5 w Zawoi Gołynia, Szkoła Podstawowa Nr 1 w Zawoi Centrum.

projekt „Odpady w domu i w szkole” Koszty poniesione (zł) Kwota dotacji FPŚ 10000,00 Inne źródła finansowania 11135,00 Całkowity koszt projektu 21135,00

Partnerzy projektu w pozostałych działaniach: Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju „Przysłop”, Grupa Partnerska „Łączy nas Babia Góra”, Klasztor oo. Karmelitów Bosych w Zawoi, Gmina Zawoja, Babiogórski Park Narodowy, Gminne Centrum Kultury, Promocji i Turystyki w Zawoi, Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, Fundacji Wspomagania Wsi, Hewlett Packard Polska, GEF UNDP, Polsko-Amerykańską Fundację Wolności (PAFW), Regionalnym Ośrodkiem Edukacji Ekologicznej z Krakowa, Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Suchej Beskidzkiej, Babiogórski Park Narodowy, Szkoła Podstawowa Nr 3 w Stryszawie, Szkoła Podstawowa w Grzechyni.

Kontakt: Szkoła Podstawowa nr 4 w Zawoi Przysłop, 34-222 Zawoja 886, tel/fax: (0-33) 877 50 31 e-mail: zawojasp4@interia.pl
Osoby odpowiedzialne: Kazimierz Klimasara, Wiesława Krzeszowiak, Stanisław Wilk, Mariusz Zasadziński